Jedna z gmin województwa podkarpackiego od 8 lat nie głosuje z wykorzystaniem elektronicznego systemu sporządzającego i utrwalającego imienne wyniki głosowań, choć taki obowiązek wynika z ustawy o samorządzie gminnym. Wojewoda podkarpacki potwierdził naruszenie przepisów, ale uznał jednocześnie, że skarga na radę gminy jest bezzasadna. Uznał bowiem, że za wdrożenie systemu odpowiada wójt, a nie rada.

• Rada gminy od ośmiu lat prowadzi głosowania bez elektronicznego systemu, choć obowiązek jego stosowania wynika wprost z ustawy o samorządzie gminnym.
• Wojewoda Podkarpacki potwierdził naruszenie przepisów, ale uznał skargę na radę za bezzasadną. Wskazał, że odpowiedzialność za zapewnienie odpowiedniego systemu spoczywa na wójcie, a nie na organie stanowiącym.
• Podejście wojewody krytykują specjaliści, mówiąc wprost: ta sprawa jest skandaliczna.

Sprawa rozpoczęła się od skargi jednego z mieszkańców, który zarzucił radzie gminy Nozdrzec, że podczas sesji regularnie prowadzi głosowania z pominięciem systemu elektronicznego. Zamiast tego radni głosują imiennie lub przez podniesienie ręki, mimo że - jak wskazał skarżący - nie wykazano wcześniejszego wystąpienia problemów technicznych uniemożliwiających użycie urządzeń (co jest jednym z wymogów ustawowych, aby odejść od głosowania elektronicznego).

Wojewoda potwierdził naruszenie przepisów ustawy

W toku postępowania wojewoda ustalił, że rada rzeczywiście nie dysponuje urządzeniami umożliwiającymi przeprowadzanie głosowań zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Przypomniał, że od 31 stycznia 2018 r. obowiązuje art. 24 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym. Przepis stanowi, że jawne głosowania podczas sesji rady gminy odbywają się z wykorzystaniem urządzeń umożliwiających sporządzenie i utrwalenie imiennego wykazu głosowań radnych. Dopiero gdy z przyczyn technicznych nie jest to możliwe, można przeprowadzić głosowanie imienne.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wojewoda wprost wskazał, że "doszło do naruszenia przepisu art. 24 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym”.

Mimo stwierdzenia naruszenia prawa skarga na radę gminy Nozdrzec została uznana za bezzasadną. Wojewoda uznał, że obowiązek zapewnienia odpowiedniej infrastruktury technicznej spoczywa na wójcie, który odpowiada za wykonywanie budżetu i organizację pracy urzędu.

Organem odpowiedzialnym za wdrożenie przepisów obowiązujących od 2018 r. w zakresie udostępnienia Radzie Gminy do użytku urządzeń umożliwiających sporządzenie i utrwalenie imiennego wykazu głosowań jest wójt gminy Nozdrzec

- stwierdził wojewoda.

Z wyjaśnień przekazanych wojewodzie wynika, że gmina od dłuższego czasu próbowała zakupić odpowiedni system, jednak przeszkodą miały być ograniczenia budżetowe oraz niepowodzenie postępowania o udzielenie zamówienia publicznego. Władze gminy poinformowały, że urządzenia mają zostać kupione w ramach projektu dotyczącego rozwoju e-usług publicznych.

Prawnik samorządowy: to sytuacja skrajnie skandaliczna

Rozstrzygnięcie wojewody skomentował na portalu LinkedIn radca prawny Maciej Kiełbus, specjalizujący się w prawie samorządowym.

Dla mnie osobiście opisana poniżej sytuacja jest skrajnie skandaliczna. Przepisy nakazujące organom stanowiącym JST głosowanie za pomocą urządzeń umożliwiających sporządzenie i utrwalenie imiennego wykazu głosowań radnych uchwalono w 2018 roku. Przez osiem lat gmina nie wyrobiła się z wdrożeniem nowych rozwiązań, a wojewoda nie widzi w tym problemu?

- napisał.

W jego ocenie trudno zaakceptować sytuację, w której ustawowy obowiązek pozostaje niewykonany przez tak długi czas, a mimo to nie prowadzi do zakwestionowania sposobu działania organu stanowiącego.

Przepisy obowiązują od lat, ale wyjątek stał się regułą

Nowelizacja ustawy z 2018 r. miała zwiększyć przejrzystość działania samorządów. Elektroniczny system głosowania pozwala automatycznie sporządzić i utrwalić imienny wykaz głosów każdego radnego, który następnie jest publikowany w Biuletynie Informacji Publicznej.

Ustawodawca dopuścił możliwość przeprowadzenia głosowania imiennego jedynie wtedy, gdy użycie systemu elektronicznego jest niemożliwe z przyczyn technicznych. Z ustaleń wojewody wynika jednak, że w Nozdrzcu przyczyną problemu nie była awaria urządzeń, lecz fakt, że gmina przez osiem lat nie zapewniła ich radzie.

Choć skarga na działalność rady została ostatecznie oddalona, rozstrzygnięcie wojewody potwierdza, że obowiązujący od 2018 r. standard prowadzenia głosowań nie był w gminie realizowany zgodnie z ustawą.