Την σύγχυση που δημιουργήθηκε εσχάτως, σχετικά με το καθεστώς γύρω από τις μεταφορές χρημάτων μέσω IRIS, και συγκεκριμένα για το πότε φορολογούνται οι συναλλαγές αυτές, επιχειρεί να ξεδιαλύνει η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ), σε μια προσπάθεια ενθάρρυνσης του συγκεκριμένου τρόπου μεταφοράς χρημάτων.

Από τις διευκρινίσεις της Φορολογικής Διοίκησης, γίνεται ξεκάθαρο ότι οι καθημερινές μεταφορές μικροποσών δεν μπαίνουν στο στόχαστρο, αρκεί να αφορούν πραγματικές ανάγκες.

Για παράδειγμα, στις περιπτώσεις οικογενειακών εξόδων (μεταφορές χρημάτων για κάλυψη καθημερινών αναγκών- από γονείς σε φοιτητές για ενοίκια, δίδακτρα, σούπερ μάρκετ-) δεν φορολογούνται και δεν έχουν ουσιαστικά συνολικό χρηματικό όριο (ωστόσο κάθε κίνηση δεν μπορεί να ξεπερνάει τα 1.000 ευρώ την ημέρα).

Αντιθέτως, όταν γίνονται λάθη και αναγράφεται αιτιολογία (όπως «δωρεά» ή «δάνειο», ενώ δεν πρόκειται για κάτι τέτοιο) θεωρητικά μπορεί να ενεργοποιηθεί η αυτοτελής φορολόγηση, που φθάνει ακόμα και το 40%.

Υπενθυμίζεται ότι για γονικές παροχές ή δωρεές μεταξύ συγγενών πρώτης κατηγορίας, το αφορολόγητο όριο είναι 800.000 ευρώ, αρκεί η μεταφορά να γίνεται τραπεζικά.

Είναι εντελώς διαφορετικά τα πράγματα όταν πρόκειται για ελεύθερους επαγγελματίες. Η αποδοχή IRIS είναι υποχρεωτική και οι όποιες εισπράξεις θεωρούνται επιχειρηματικά έσοδα και φορολογούνται κανονικά.

Σύμφωνα με τις διευκρινίσεις που παρέχει η ΑΑΔΕ:

• Οι μεταφορές μικροποσών μεταξύ συγγενών και οικείων προσώπων, είτε γίνονται μέσω IRIS είτε με άλλη τραπεζική συναλλαγή, δεν αποτελούν από μόνες τους αντικείμενο ιδιαίτερου φορολογικού ενδιαφέροντος, εκτός εάν διαπιστώνεται συγκεκριμένο μοτίβο καταχρηστικής πρακτικής (π.χ. σταθερή συχνότητα, ίδια -κυρίως- μεγάλα ποσά).
• Ειδικά τα χρήματα που δίνουν γονείς και παππούδες σε παιδιά και εγγόνια για καθημερινά μικροέξοδα, δηλαδή για χαρτζιλίκι, δεν αντιμετωπίζονται ως χρηματική δωρεά που απαιτεί την υποβολή δήλωσης στην εφαρμογή myPROPERTY.

Αλλο χαρτζιλίκι και άλλο χρηματική δωρεά

Διαφορετικοί είναι οι κανόνες, όταν πρόκειται για χρηματική γονική παροχή ή δωρεά και όχι για χαρτζιλίκι. Εδώ οι λεπτομέρειες μπορούν να κάνουν τη διαφορά ανάμεσα στο αφορολόγητο και σε έναν φόρο που μπορεί να φτάσει ακόμη και το 40%.

Οι φορολογούμενοι που δωρίζουν χρήματα σε συγγενείς ή ακόμη και φίλους θα πρέπει να γνωρίζουν τα εξής:

• Δωρεές χρημάτων έως 800.000 ευρώ προς πρόσωπα που ανήκουν στην α' κατηγορία, δηλαδή τέκνα, σύζυγοι, γονείς, εγγόνια, είναι αφορολόγητες, υπό την προϋπόθεση ότι πραγματοποιούνται μέσω του τραπεζικού συστήματος και υποβάλλεται η σχετική δήλωση. Για ποσά που υπερβαίνουν τις 800.000 ευρώ επιβάλλεται φόρος 10%.
• Οι δηλώσεις χρηματικών γονικών παροχών υποβάλλονται μέσω της πλατφόρμας myPROPERTY, ενώ σε επόμενο στάδιο ακολουθεί έλεγχος της συναλλαγής από την ΑΑΔΕ με βάση τα στοιχεία που αποστέλλουν τα πιστωτικά ιδρύματα. Σε περίπτωση που η τράπεζα δεν επιβεβαιώσει τη συναλλαγή και ο φορολογούμενος δεν προσκομίσει τα απαραίτητα δικαιολογητικά, η Εφορία προχωρεί στην επιβολή φόρου χωρίς να λαμβάνει υπόψη το αφορολόγητο ποσό. Αυτό σημαίνει ότι επιβάλλεται φόρος από το πρώτο ευρώ της χρηματικής γονικής παροχής ή δωρεάς με συντελεστή 10%, 20% ή 40%, ανάλογα με τον βαθμό συγγένειας.
• Χρηματικές γονικές παροχές που πραγματοποιούνται με μετρητά (χρήματα που δεν διακινούνται μέσω του τραπεζικού συστήματος) φορολογούνται αυτοτελώς με συντελεστή 10%, χωρίς αφορολόγητο όριο.
• Στις περιπτώσεις διαδοχικών δωρεών, κατά τις οποίες ωφελούνται πρόσωπα που δεν δικαιούνται το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ (για παράδειγμα, δωρεά από τέκνο σε γονέα και στη συνέχεια δωρεά από τον γονέα σε άλλο τέκνο), η Εφορία διερευνά τις πραγματικές συνθήκες, τη σκοπιμότητα των συναλλαγών και το χρονικό διάστημα που μεσολάβησε μεταξύ τους. Εφόσον αποδειχθεί ότι ο τελικός ωφελούμενος είναι πρόσωπο που δεν ανήκει στην α' κατηγορία δικαιούχων (π.χ. αδελφός) και ότι οι διαδοχικές δωρεές πραγματοποιήθηκαν με αυτόν τον σκοπό, επιβάλλεται φόρος 20% χωρίς αφορολόγητο όριο. Εάν το χρονικό διάστημα που μεσολαβεί μεταξύ των διαδοχικών δωρεών είναι σύντομο, και ειδικότερα δεν υπερβαίνει τους έξι μήνες, η υπόθεση ενδέχεται να αποτελέσει ένδειξη για τη διενέργεια φορολογικού ελέγχου.
• Αντικείμενο ελέγχου αποτελούν και οι περιπτώσεις μεταφοράς χρηματικών ποσών σε κοινό λογαριασμό του τέκνου ή δωρεοδόχου με τρίτο πρόσωπο. Διερευνάται εάν το ποσό χρησιμοποιήθηκε από το τέκνο ή τον δωρεοδόχο και όχι από το τρίτο πρόσωπο. Εάν αποδειχθεί ότι το ποσό χρησιμοποιήθηκε από το τρίτο πρόσωπο, επιβάλλεται φόρος δωρεάς.
• Χρηματικές δωρεές σε αδέλφια, θείους και άλλους συγγενείς δεύτερης και τρίτης κατηγορίας φορολογούνται από το πρώτο ευρώ. Με συντελεστή 20% φορολογείται η δωρεά χρημάτων σε συγγενείς που ανήκουν στη δεύτερη κατηγορία και με συντελεστή 40% για τους συγγενείς και λοιπά πρόσωπα που ανήκουν στην τρίτη κατηγορία.

Τα όρια

Από τον περασμένο Ιανουάριο, αυξήθηκαν τα όρια των συναλλαγών με IRIS σε σχέση με τα αρχικά. Το ημερήσιο όριο ιδιωτών από 500 ευρώ έγινε 1.000 ευρώ (τόσο για μεταφορές μεταξύ ιδιωτών, όσο και για πληρωμές προς επαγγελματίες), ενώ το μηνιαίο πλαφόν διαμορφώθηκε στις 5.000 ευρώ.

Στις συναλλαγές μεταξύ ιδιωτών δεν υπάρχει προμήθεια. Εκτός ιδιωτών, οι χρεώσεις αφορούν αποκλειστικά τον λήπτη των χρημάτων (επαγγελματία, έμπορο ή επιχείρηση). Το κόστος διαμορφώνεται ανάλογα με την κατηγορία της επιχείρησης και το κανάλι πληρωμής (μέσω του κινητού τηλεφώνου ή του ΑΦΜ του επαγγελματία).

Η προμήθεια κυμαίνεται από 0,2% έως 0,5% επί του ποσού της συναλλαγής, και είναι σε κάθε περίπτωση χαμηλότερη από την προμήθεια που επιβάλλεται στις πιστωτικές-χρεωστικές κάρτες.