Νέο καθεστώς για τα πρόστιμα της εφορίας τίθεται σε ισχύ, καθώς το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών προχωρά σε σημαντικές αλλαγές στον Κώδικα Φορολογικών Διαδικασιών, περιορίζοντας δραστικά τις περιπτώσεις επιβολής προστίμων για εκπρόθεσμες δηλώσεις.

Η ρύθμιση αφορά χιλιάδες φορολογούμενους και επιχειρήσεις που είτε υπέβαλαν με καθυστέρηση δηλώσεις είτε παρέλειψαν να τις υποβάλουν, χωρίς όμως να προκύπτει ουσιαστικός φόρος προς πληρωμή.

Οι αλλαγές εφαρμόζονται άμεσα μετά τη δημοσίευση του νόμου 5301 από τις 15 Μαΐου 2026, ενώ προβλέπεται και αναδρομική επιστροφή ποσών από το 2024 για όσους έχουν ήδη πληρώσει πρόστιμα.

Πότε «σβήνονται» τα πρόστιμα

Με βάση το νέο πλαίσιο, δεν θα επιβάλλεται πλέον πρόστιμο στις εξής βασικές περιπτώσεις:

• Εκπρόθεσμες δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος με μηδενικό ή πιστωτικό εκκαθαριστικό.
• Δηλώσεις όπου ο φόρος που προκύπτει προς πληρωμή δεν ξεπερνά τα 100 ευρώ.
• Εκπρόθεσμες δηλώσεις πληροφοριακού χαρακτήρα χωρίς φορολογική υποχρέωση.
• Δηλώσεις έμμεσων φόρων, τελών ή εισφορών -εκτός ΦΠΑ και ΦΜΑ- όταν ο φόρος δεν υπερβαίνει τα 100 ευρώ.
• Δηλώσεις παρακράτησης φόρου με ποσό έως 100 ευρώ.

Παράλληλα, καταργούνται πρόστιμα για δηλώσεις που αφορούν ανηλίκους ή φορολογικές υποχρεώσεις από έτη κατά τα οποία ο φορολογούμενος ήταν ανήλικος.

Τι αλλάζει στον ΦΠΑ

Στις εκπρόθεσμες δηλώσεις ΦΠΑ το πρόστιμο δεν καταργείται πλήρως, ωστόσο περιορίζεται σημαντικά.

Ειδικότερα, όταν δεν προκύπτει φόρος προς καταβολή, το πρόστιμο μειώνεται στα 100 ευρώ, αντί για 250 ή 500 ευρώ που ίσχυαν έως σήμερα ανάλογα με την κατηγορία επιχείρησης ή επαγγελματία.

Παράλληλα, καταργείται και το πρόστιμο των 100 ευρώ για τα ειδικά καθεστώτα ΦΠΑ.

Απαλλαγές και για τροποποιητικές δηλώσεις

Η νέα ρύθμιση καλύπτει και τροποποιητικές δηλώσεις που υποβάλλονται για διόρθωση λαθών.

Δεν θα επιβάλλεται πρόστιμο:

• όταν από τροποποιητική δήλωση εισοδήματος προκύπτει επιπλέον φόρος έως 100 ευρώ,
• καθώς και σε τροποποιητικές δηλώσεις ΦΠΑ ή παρακρατούμενων φόρων, εφόσον η αρχική δήλωση είχε υποβληθεί εμπρόθεσμα.

Αναδρομικές επιστροφές δύο ετών

Οι νέες διατάξεις ισχύουν αναδρομικά από τις 19 Απριλίου 2024.

Αυτό σημαίνει ότι φορολογούμενοι που έχουν ήδη πληρώσει πρόστιμα τα οποία πλέον διαγράφονται ή μειώνονται θα δικαιούνται επιστροφή χρημάτων ή συμψηφισμό με άλλες οφειλές.

Σύμφωνα με πληροφορίες, η ΑΑΔΕ αναμένεται να εκδώσει το επόμενο διάστημα αναλυτικές οδηγίες για τη διαδικασία επιστροφών και συμψηφισμών.

Σε περιπτώσεις όπου τα πρόστιμα δεν έχουν ακόμη εισπραχθεί, η διαδικασία βεβαίωσης θα σταματά αυτόματα.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ