ahaber.com.tr Haber Merkezi

Yedi aydır devam eden ABD-İran savaşında diplomasi trafiği sürerken, Washington'dan gelen son karar bölgede tansiyonu yeniden yükseltti. İran, çatışmalara ara verilmesi ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması için 7 günlük bir plan sunmuştu.

Ancak WSJ'nin ulaştığı ABD'li yetkililere göre Trump, Tahran'ın taleplerini karşılayacağına ikna olmuş değil. ABD Başkanı'nın özel görüşmelerinde yeni bir bombardıman kampanyasının yeniden başlamasını muhtemel gördüğü belirtildi.

TRUMP'TAN İRAN AÇIKLAMASI: "ANLAŞMALARINI REDDEDİYORUM"

ABD Başkanı Donald Trump, gazetecilerin sorularını yanıtlarken İran'ın sunduğu anlaşma teklifini reddettiğini açıkladı.

Bir gazetecinin "Ara seçimlerden sonra İran'a saldıracak mısınız?" sorusu üzerine Trump, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı derhal açmayı öngören bir anlaşma yapmak istediğini söyledi.

Trump, "Onların anlaşmasını reddediyorum. Çok kötü durumda oldukları için Hürmüz Boğazı'nı hemen açacakları bir anlaşma yapmak istiyorlar." dedi.

Anlaşma yapmaya karşı olmadığını belirten Trump, İran'ın teklifinin kabul edilebilir olmadığını ifade etti.

Trump, "Onlar kendilerini fazla akıllı sandılar. 'Boğazı kapatalım ve dünya için sorun yaratalım' dediler. Sonra ben geldim ve askeri tarihteki en büyük ablukayı uyguladık." ifadelerini kullandı.

ABD Başkanı, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatma girişiminin ülkenin ekonomik durumunu ağırlaştırdığını savunarak, "Tahmin edin ne oldu? Şimdi hiç paraları yok çünkü Boğazı kapatmak istediler ve biz de Boğazı onların üzerine kapattık." dedi.

İRAN'DAN ATEŞKES İÇİN 7 GÜNLÜK PLAN

İran'ın önerisi, savaşın seyrini değiştirebilecek bir diplomatik formül içeriyordu.

Tahran'ın teklifine göre ABD;

• İran limanlarına yönelik deniz ablukasını kaldıracak,
• İran'ın bazı dondurulmuş varlıklarını serbest bırakacak,
• İran petrol ihracatına yönelik yaptırımları kaldıracaktı.

Buna karşılık İran'ın Hürmüz Boğazı'nı yeniden açması ve nükleer program konusunda müzakerelere başlaması öngörülüyordu.

İran'ın önerisinin Katar üzerinden ABD'ye iletildiği ve bölgesel arabulucuların Washington ile Tahran arasındaki görüşmeleri yeniden canlandırmaya çalıştığı bildirildi.

Ancak WSJ'ye göre Washington, Trump'ın deniz ablukasını kaldırmaya niyetli olmadığını İran ve arabuluculara iletti.

TRUMP'TAN YENİ BOMBARDIMAN MESAJI

WSJ'nin haberindeki en dikkat çekici ayrıntı ise Trump'ın özel görüşmelerdeki tutumu oldu.

ABD'li yetkililere göre Trump, İran'ın Washington'ın taleplerini karşılayacağından şüphe duyuyor. Bu nedenle ara seçimlerin ardından İran'a yönelik bombardımanın yeniden başlamasını muhtemel görüyor.

Ancak planlanan saldırıların kapsamı henüz bilinmiyor.

WSJ'ye konuşan yetkililer, Trump'ın büyük çaplı askeri operasyonlara yeniden dönme konusunda isteksiz olduğunu da belirtiyor. Bunun nedenlerinden biri olarak ABD'nin azalan mühimmat stoklarını başka olası çatışmalar için korumak istemesi gösteriliyor.

SAVAŞ MI, DİPLOMASİ Mİ? WASHINGTON'DA BELİRSİZLİK

Trump'ın İran politikasında son dönemde dikkat çeken bir değişkenlik yaşanıyor.

ABD Başkanı bir yandan diplomatik görüşmeleri sürdürürken diğer yandan İran üzerindeki ekonomik ve askeri baskıyı artırıyor. WSJ'ye göre Trump'ın mevcut tutumu, savaş ile barış arasındaki kırılgan sürecin yeniden çatışmaya doğru kayabileceğine işaret ediyor.

Ancak ABD'li yetkililer, Trump'ın yaklaşımının önümüzdeki haftalarda değişebileceği konusunda da uyarıyor.

Yani şu aşamada yeni bir saldırının kesinleştiği söylenemiyor. Saldırıların kapsamı, zamanı ve Trump'ın nihai kararı belirsizliğini koruyor.

TRUMP BM'DE "SİYASETİN İRAN'LA İLGİSİ YOK" DEMİŞTİ

Trump, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nda yaptığı son konuşmada İran politikasının ABD'deki seçimlerle bağlantılı olmadığını savunmuştu.

ABD Başkanı, İran'ın nükleer silaha sahip olmamasının kendisi için temel hedef olduğunu söylemişti.

Buna karşın WSJ'nin özel haberinde aktarılan ABD'li yetkililerin değerlendirmeleri, Trump'ın seçimler sonrasına ilişkin İran politikasında yeni saldırı ihtimalini ciddi biçimde gündemde tuttuğunu ortaya koyuyor.

WASHINGTON EKONOMİK BASKIYLA SONUÇ ALMAYI BEKLİYOR

ABD yönetiminin İran'a yönelik deniz ablukasını kaldırmama kararının arkasında ekonomik baskı stratejisi bulunuyor.

WSJ'nin aktardığına göre Washington, İran ekonomisi üzerindeki baskının zamanla Tahran'ı ABD'nin taleplerine daha yakın şartlarda bir anlaşmaya zorlayacağını düşünüyor.

İran tarafında ise farklı bir yaklaşım bulunuyor.

Arap arabuluculara göre İranlı diplomatlar savaşı sona erdirecek çeşitli teklifler sunuyor ve ülkenin giderek ağırlaşan ekonomik sorunlarının farkında.

Ancak İran Devrim Muhafızları'nın yeni anlaşma formüllerine sıcak bakmadığı ve uzun süreli bir savaşa hazırlıklı olduğu belirtiliyor.

HÜRMÜZ BOĞAZI KRİZİN MERKEZİNDE

İran'ın teklifinin en kritik unsurlarından biri Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması.

Dünyanın en önemli enerji geçiş noktalarından biri olan boğazdaki trafik, savaş nedeniyle ciddi şekilde etkilenmiş durumda. ABD öncülüğündeki girişimlerle petrol tankerlerinin boğazdan geçişini güvence altına alma çabalarının ise Washington açısından yeni bir anlaşmaya ulaşma konusundaki aciliyeti azalttığı belirtiliyor.

Böylece krizin merkezinde yalnızca İran'ın nükleer programı değil, enerji sevkiyatı, petrol ticareti, Hürmüz Boğazı ve bölgedeki savaşın daha da genişleme riski bulunuyor.

TAHRAN HAZİRAN'DAKİ ANLAŞMAYA DÖNÜLMESİNİ İSTİYOR

İran Devrim Muhafızları'nın ise Trump'ın haziran ayında Tahran ile vardığı ön anlaşmaya daha yakın bir çerçeve istediği belirtiliyor.

Söz konusu anlaşmada İran petrol satışlarına yönelik yaptırımların hafifletilmesi, dondurulmuş varlıklara erişim sağlanması ve Tahran'ın Hürmüz Boğazı'nın yönetiminde bir rolünün kabul edilmesi karşılığında boğazın açılması öngörülüyordu.

Ancak mevcut tabloda taraflar arasında temel anlaşmazlıklar devam ediyor.