Araştırdım. Makaleyi ayrıntılarıyla okudum ve şu sonucu çıkardım: İngiltere, Avrupa’da giderek kendisini yalnız hissediyor.
Öyle ya, Brexit sonrası referandumla AB ile yollarını ayıran İngiltere’de istikrarsızlığın adresi, Londra’daki Downing Street 10 Numara’nın kiracılarının sık sık değişmesi.

Son Başbakan Andy Burnham’a da seslenen Tony Blair, 11 yıl önce yapılan referandumun üzerinden geçen sürede özellikle yeni seçmenlerin AB’ye “Breturn” yönünde oy kullanma eğiliminin arttığına dikkat çekiyor. YouGov ve özellikle AB yanlısı Best of Britain tarafından yapılan anket ve analizlerin de bu eğilimi ortaya koyduğunu belirterek, bunun göz önünde bulundurulmasını öneriyor.

Ankete katılanların yüzde 35’i İngiltere’nin tekrar AB’ye odaklanmasını isterken, yüzde 18’i halihazırdaki yönetim şeklinden memnun olduğunu dile getirdi. Katılımcıların yüzde 6’sı Tek Pazar’ı tercih ederken, yüzde 5’i ise Gümrük Birliği’ni benimsiyor.
Best of Britain’e göre, Başbakan Andy Burnham’ın seçim bölgesi Makerfield’da AB’ye dönüş tercihinin yüzde 29’a ulaştığı da anketlerde belirlendi.

Tony Blair Enstitüsü tarafından hafta içerisinde yayımlanan “Ayrılma ve Kalmanın Ötesinde: Yeniden Şekillendirilmiş Bir Avrupa’ya Yeniden Katılmanın Yolu” başlıklı makalede Blair, 2016 referandumunun sonucunu yeniden geri almak yerine, Birlik ile ilişkilerinde yeni bir yaklaşım benimsenmesi gerektiğini savunuyor.

2016 Brexit referandumu sırasında İngilizlerin yaptığı yorumları tekrar gözden geçiriyorum. Kararın bir tür siyasi baskı ile alındığı şeklinde bir yorum yapıyorum.

Tekrar Blair’in görüşlerine dönersek, belgede AB’ye de bir çağrı yapılıyor. Birliğin önümüzdeki 10 yıl içerisinde önemli ölçüde reformlara imza atması halinde, Büyük Britanya’nın yeniden katılım için çalışmalara başlaması gerektiğine işaret ediliyor.
Aradan 20 yıl geçmesine karşın Tony Blair’in İngiliz siyasetinde hâlâ ağırlığı olduğu belirtiliyor. Blair’in AB açısından da saygınlık duyulan ve fikirlerine önem verilen bir isim olduğu ifade edilirken, Büyük Britanya’da Irak Savaşı sırasında ABD ile yaptığı ittifaka yönelik polemiklerin de güncelliğini koruduğu göz önünde tutuluyor.

Tony Blair, konunun sadece bir kamuoyu meselesi olmadığını; Büyük Britanya ile AB’nin stratejik olarak birbirlerine bağımlı olduğunu da savunuyor.

Özellikle Londra’nın savunma, finans, teknoloji ve istihbarat alanlarında AB ile ortak çalışmalar yapabileceğini; AB’nin ise Tek Pazar ve güçlü sanayi kapasitesiyle buna karşılık vererek bu ortaklığı zenginleştirebileceğini ifade eden Tony Blair Enstitüsü, İşçi Partisi’nin zamanında Brexit referandumu ile AB’den ayrılmasını “felaket bir hata” olarak değerlendiriyor. Kısacası, partinin uzun vadede AB’ye yeniden katılımı destekleyeceği yönünde bir görüş ortaya koyuyor.
Bütün bu gelişmeleri siyasi, ekonomik ve stratejik açıdan değerlendirdiğimizde, ortaya çıkan tabloyu kısaca bu şekilde özetleyebiliriz.

İngiltere çıkışta ne kaybetti?

İngiltere, Brexit ile kendi kararlarını daha bağımsız alma imkanı kazandı. Ancak Avrupa Birliği’nden ayrılmak, Avrupa’dan kopmak anlamına gelmedi. AB hâlâ İngiltere’nin en önemli ticaret ortaklarından biri.

Buna karşılık Brexit, Avrupa ile ticarette yeni gümrük işlemleri, kurallar ve bürokrasi getirdi. İngiliz şirketleri, eskiden çok daha kolay ulaştıkları Avrupa pazarında artık daha fazla işlemle karşı karşıya.

Kısacası İngiltere siyasi bağımsızlığını artırırken, Avrupa pazarına erişimde bazı kolaylıklarını kaybetti.

Girerse ne kazanacak?

İngiltere yeniden AB’ye katılırsa en önemli kazanımlarından biri Avrupa’nın Tek Pazarı’na yeniden tam erişim olabilir. Ticaret

kolaylaşabilir, şirketlerin Avrupa’da faaliyet göstermesi rahatlayabilir.

Bilim, teknoloji, eğitim, enerji ve savunma alanlarında da daha yakın bir iş birliği mümkün olabilir.

Ancak dönüşün bir karşılığı olacak. İngiltere, AB’nin kurallarını ve üyeliğin getirdiği yükümlülükleri kabul etmek zorunda kalabilir. Yani asıl soru sadece “İngiltere dönecek mi?” değil, “Hangi şartlarla dönecek?” sorusudur.
Avrupa İngiltere’nin dönmesini ister mi?

İngiltere’nin dönüşü Avrupa açısından da önemli olabilir. Çünkü İngiltere; güçlü bir ekonomi, önemli bir finans merkezi, büyük bir savunma kapasitesi ve güçlü bir teknoloji ve istihbarat altyapısına sahip.

Özellikle Avrupa’nın güvenlik sorunlarının arttığı bir dönemde İngiltere ile daha yakın iş birliği AB için de önemli bir kazanım olabilir.

Ancak Avrupa’nın da şartları olacaktır. İngiltere yeniden üye olmak isterse, Brexit öncesindeki özel ayrıcalıklarının tamamını koruması kolay olmayabilir.

Blair’in hesabı

Tony Blair’in 10 yıllık perspektifi bu nedenle dikkat çekici.

Blair, “İngiltere hemen AB’ye dönsün” demiyor. Hem Avrupa’nın hem İngiltere’nin önümüzdeki yıllarda değişebileceğini ve şartlar oluşursa yeniden üyeliğin gündeme gelebileceğini söylüyor.

Bugünden bunun gerçekleşeceğini söylemek mümkün değil.

Ama Brexit’in üzerinden yıllar geçtikçe İngiltere’nin önünde yeni bir soru beliriyor:

Avrupa’dan ayrılmak İngiltere’ye gerçekten daha fazla özgürlük mü getirdi, yoksa Avrupa ile arasındaki ilişkiyi sadece daha karmaşık hale mi getirdi?

İşte Tony Blair’in tartışmayı 10 yıl sonrasına taşımasının asıl önemi de burada.

Bundan sonrasını ise zaman gösterecek. İngiltere’nin Avrupa’ya yeniden yaklaşıp yaklaşmayacağını, Tony Blair’in öngörüsünün siyasette ne ölçüde karşılık bulacağını ve bu sürecin İngiltere ile Avrupa açısından nasıl bir sonuç doğuracağını hep birlikte göreceğiz.

Birkaç hafta önce İngiliz siyasetindeki istikrarsızlığı, Downing Street 10 Numara’daki Başbakanlık konutunun emektar fare avcısı kedisi Larry üzerinden yazmıştım. Kabine Ofisi’nde resmî olarak görev yapan baş fare avcısı, sürekli Başbakan değişiminden resmen ambale olmuş ve kendisini mutfağa kapatmıştı.

İşte böyle bir ortamda Tony Blair’in görüşlerine katılmamak haksızlık olur.

Blair, “Breturn” için 10 yıllık bir süre biçiyor.

Bence, yaşarsa baş fare avcısı Larry daha çok konutun ev sahibini görür!