• Europa produkuje już ponad 15 mln ton odpadów tekstylnych rocznie, a mniej niż 1 proc. pokonsumenckich tekstyliów wraca do obiegu w ramach recyklingu textile-to-textile.
• Polska spółka Myco Renew opracowała technologię, która wykorzystuje konsorcja grzybów do biologicznego przetwarzania odzieży – także wykonanej z materiałów syntetycznych – i przekształcania jej w materiał możliwy do ponownego wykorzystania m.in. w budownictwie.
• Firma, która rozwijała swój pomysł w ramach programu „Platformy startowe dla nowych pomysłów”, finansowanego z Funduszy Europejskich dla Polski Wschodniej (FEPW), dziś przyciąga uwagę zagranicznych inwestorów i organizacji.

Europejczycy kupują dziś średnio około 95 produktów tekstylnych rocznie na osobę – o 12 proc. więcej niż w 2019 r. Wraz z rosnącą popularnością rynku fast fashion jakość materiałów spada, zaś tkaniny pochodzenia naturalnego coraz częściej wypierane są przez tworzywa sztuczne. Przez to skraca się czas użytkowania ubrań, a coraz większym wyzwaniem staje się to, co zrobić z nimi po ich wyrzuceniu.

Według raportu BCG w 2025 r. w Europie powstało około 15,2 mln ton odpadów tekstylnych. Tylko około 1,5 mln ton zostało zebranych i posortowanych w sposób umożliwiający dalsze zagospodarowanie. Recykling textile-to-textile obejmuje obecnie mniej niż 1 proc. pokonsumenckich odpadów tekstylnych.

Pozostała odzież często trafia na nielegalne wysypiska śmieci w Afryce czy Ameryce Południowej. Część importowanej używanej odzieży jest już zbyt niskiej jakości, aby można ją było ponownie sprzedać, naprawić czy przerobić. Takie tekstylia są wyrzucane, spalane lub trafiają do kanalizacji, lagun i na wybrzeże.

Coraz większym wyzwaniem staje się również skład chemiczny odzieży, który może utrudniać jej recykling. Europejska Agencja Środowiska podaje, że w 2025 r. w unijnym systemie szybkiego ostrzegania odnotowano 72 alerty dotyczące ryzyka chemicznego w odzieży, tekstyliach i produktach modowych, z czego 72 proc. dotyczyło zagrożeń dla zdrowia ludzi. Z kolei w badaniu REACH4Textiles 16 proc. przebadanych produktów okazało się niezgodnych z unijnymi wymogami chemicznymi. W przypadku części tekstyliów problemem jest nie tylko ich zużycie czy trudność w ponownym wykorzystaniu włókien, lecz także obecność toksycznych substancji, które mogą ograniczać możliwości bezpiecznego przywracania materiałów do obiegu.

Budzi to obawy o szkodliwość dla ludzi i środowiska materiałów używanych nie tylko do produkcji ubrań fast fashion, a problem dotyczy także odzieży premium. 

Polski startup Myco Renew ma pomysł na rozwiązanie wyzwań związanych z recyklingiem odzieży. Na podstawie badań przeprowadzonych przez profesor Katarzynę Turnau spółka opracowała technologię biologicznego przetwarzania odpadów tekstylnych z wykorzystaniem odpowiednio dobranych konsorcjów grzybów.

– Grzyby rozkładają barwniki, pozostałości tkanin wraz z grzybnią i dodatkami mineralnymi wykorzystujemy następnie do wytworzenia materiałów budowlanych – mówi Tomasz Mierzwa, CEO  Myco Renew.

Firma pracuje zarówno z włóknami naturalnymi i półsyntetycznymi, jak i z trudniejszymi tkaninami syntetycznymi, w tym poliestrem. Włókna poliestrowe pozostają w powstającym kompozycie. Myco Renew rozwija ten kierunek przede wszystkim z myślą o budownictwie – m.in. o materiałach izolacyjnych, dźwiękochłonnych oraz kompozytach przypominających ekocegły.

– Mamy już działający bioreaktor przetwarzający ok. 15 kg tekstyliów w jednym cyklu, który zbudowaliśmy od zera – ponieważ na rynku nie było gotowego rozwiązania odpowiadającego potrzebom naszej technologii. Kolejnym krokiem ma być dalsze skalowanie – tak, aby możliwe było przetwarzanie odpadów tekstylnych już nie w kilogramach, lecz w tonach. Do tego jednak potrzebujemy dalszego finansowania, czeka nas jeszcze m.in. certyfikacja – mówi Tomasz Mierzwa.