• Leo, kwa upekee na kwa makusudi, tutazungumzia namna wanandoa wanavyoweza kusemezana bila  kuzozana.

Canada. Maisha ya ndoa ni maisha kama maisha mengine, ingawa yana upekee wake. 

Katika ndoa, wawili huwa karibu zaidi kuliko watu wengine wengi. Kwa sababu hiyo, kukosana, kutofautiana au kutoelewana ni mambo yanayoweza kutokea. 

Haya ni sehemu ya maisha ya wanandoa, kama yalivyo katika uhusiano mwingine wa kibinadamu.

Leo, kwa upekee na kwa makusudi, tutazungumzia namna wanandoa wanavyoweza kusemezana bila  kuzozana.

Chukulia mfano: baba au mama anaingia chumbani na kukuta baadhi ya vitu vimevurugwa. Je, afanye nini?

Kwanza, asitafute jibu analolitaka wala kutoa hukumu juu ya jambo hilo. Kwa upole na utaratibu, amuite mwenzake na kumuuliza kwa nini vitu hivyo viko hivyo. Je, ni wangapi hujipa muda na kuwapa wenzao muda wa kueleza bila kutoa hukumu au lawama?

Jambo hili linaweza kuonekana kuwa dogo, lakini linaweza kuwa kubwa na kuzaa makubwa ikiwa hakutakuwa na umakini na utayari wa kujipa muda wa kutafuta chanzo na sababu ya hali hiyo ambayo huipendi wala huitaki.

Kama ilivyo kawaida kwa binadamu kukosea, wataalamu wa uhusiano na usuluhishi wanaeleza kuwa kutofautiana, mgongano wa mawazo au matendo, na hata migogoro ni mambo ya kawaida na yasiyoepukika kabisa.

Waswahili husema, “Majembe yalimayo konde moja hayaachi kugongana,” na pia, “Wagombanao ndiyo wapatanao.” Wataalamu wa migogoro na usuluhishi huenda mbali zaidi kwa kusema kuwa mgogoro unaweza kugeuka kuwa fursa ikiwa utaangaliwa kwa jicho chanya na kutatuliwa kwa njia chanya.

Isitoshe, ninyi si wa kwanza wala wa mwisho kukosana au kutoelewana. Na kutofautiana si mwisho wa uhusiano.

Katika tukio letu hapo juu, kuna fursa ikiwa jambo hilo litaangaliwa kwa jicho chanya. 

Huenda mwenzako alivuruga vitu vyako akidhani anavipanga vizuri, ilhali kwa mtazamo wako amevipangua.

Ukimwita, ukamuuliza na kumsikiliza, unaweza kugundua sababu ambayo hukuitarajia.

Hapa ndipo dhana za kusemezana, kusemana na hata kuzozana huanzia.

Unaweza kutaka kujua kwa nini vitu vyako vimepanguliwa au kupangwa kwa namna usiyoipenda. Mwenzako akajibu, “Mume wangu/mke wangu, mbona jambo dogo kama hili?”

Kwako jambo hilo si dogo.

Fanya haya

Badala ya kumwambia, “Hili ni jambo dogo,” unaweza kumuuliza, “Ni jambo dogo kwa namna gani, na kwa nini?”

Jibu utakalopewa linaweza kuwa mwanzo wa fursa ya kuelewana au likawa mwanzo wa kuikosa fursa hiyo na kuishia katika kusemana na kuzozana badala ya kusemezana.

Kwanza, kutegemea hali ilivyo, namna ulivyojibiwa na namna utakavyojibu, fursa inaweza kupatikana au kutoweka.

Hamjasikia mtu akisema, “Usidhani mimi ni mtoto mdogo au sijui!”

Haya ni maneno yenye sumu ambayo yanaweza kusambaa haraka na kuwanyima wanandoa fursa ya kumaliza jambo moja na kuendelea na mambo mengine. 

Matokeo yake yanaweza kuzalisha matatizo mengine mengi ya kimawasiliano. 

Kwa mfano, mmoja anaweza kuanza kumuona mwenzake kuwa mjinga, kumchukulia hivyo na hatimaye kumdharau.

Kama mtagundua kuwa mmeikosa fursa ya kusemezana na kuelewana, acheni jambo hilo kwa muda. 

Tulizeni mawazo na, baadaye, lirudieni kwa utulivu.Kuna usemi kwamba, “Kama kusema ni dhahabu, basi kunyamaza ni almasi.” 

Nani angechagua dhahabu na kuiacha almasi, ilhali anajua thamani ya almasi ni kubwa zaidi?

Pili, wawili mnapopishana lugha, jaribuni kadiri iwezekanavyo kuepuka kupandisha sauti. Sauti ya juu, mbali na kumchukiza anayesikiliza, inaweza kumchochea naye kujibu kwa sauti hiyo hiyo.

Utafiti wa saikolojia umeonyesha kwa kiasi kikubwa kwamba mtu anapokuwa amekasirika sana, uwezo wake wa kufikiri kwa utulivu na kufanya uamuzi wenye busara unaweza kupungua. 

Mtu huanza kujihami badala ya kutafuta suluhisho. Badala ya kuwa sehemu ya suluhisho, anaweza kujikuta amekuwa sehemu ya tatizo.

Hasira inapoingia, ndipo kufokeana na kuzozana badala ya kusemezana huanzia.

Hali hii ikiendelea, inaweza kuathiri uwezo wa wawili hao kufikiri, kusikilizana na kujizuia, hadi kufoka na kutukanana kuanze.

Jiulize: Kama tatizo ni dogo kama hili, kuna haja gani ya kupandisha sauti na hasira kiasi cha watoto kusikia? Je, hakuna namna nyingine ya kulishughulikia? Je, makelele na matusi yamewahi kuleta suluhisho?

Haya ni baadhi tu ya maswali ya kujiuliza.

Wanandoa wanaweza kutofautiana bila kukosana, kusemana wala kuzozana. Mara nyingi, ni mambo madogo yanayoweza kuzaa au kuzalisha makubwa. 

Lakini tukijifunza namna ya kuyaendea kwa utulivu, kusikilizana na kusemezana badala ya kusemana, mambo hayo yanaweza kugeuka kuwa fursa ya kuelewana, kukua pamoja na kuimarisha ustawi wa uhusiano wenu.