Σειρά παρεμβάσεων οι οποίες εκτείνονται από τη φορολογική διοίκηση, τις ηλεκτρονικές συναλλαγές, τη φορολόγηση περιουσίας, τα πρόστιμα για εκπρόθεσμες δηλώσεις, μέχρι το τεκμαρτό εισόδημα και τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια, προωθεί το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών (ΥΠΕΘΟ) με πολυνομοσχέδιο που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση.

Με τις σχετικές διατάξεις «κουρεύονται» τα πρόστιμα για εκπρόθεσμες δηλώσεις ΦΠΑ και άλλων παρακρατούμενων φόρων, μπαίνουν νέοι κανόνες για τα κρυπτονομίσματα, παρέχονται ελαφρύνσεις για πωλητές λαϊκών αγορών, ενώ καθιερώνονται αλλαγές στις πληρωμές με μετρητά άνω των 500 ευρώ.

Ιδιαιτέρως σημαντικές είναι οι ρυθμίσεις για τα πρόστιμα, καθώς αίρονται αδικίες του ισχύοντος πλαισίου.

Ειδικότερα: Το πρόστιμο των 100 ευρώ για εκπρόθεσμη ή μη υποβολή δήλωσης ΦΠΑ ή παρακρατούμενου φόρου επιβάλλεται και σε υπόχρεους τήρησης βιβλίων όταν πρόκειται για μηδενικές ή πιστωτικές δηλώσεις. Δηλαδή, ακόμη και όταν δεν προκύπτει φόρος προς καταβολή, η παράβαση τιμωρείται, αλλά με το χαμηλότερο πρόστιμο.

Παράλληλα, προβλέπεται αναδρομική ευνοϊκή ρύθμιση (από 19.4.2024), σύμφωνα με την οποία πρόστιμα 250 ή 500 ευρώ που επιβλήθηκαν για τέτοιες δηλώσεις διαγράφονται ή συμψηφίζονται. Εισάγεται επίσης ειδική εξαίρεση για ανηλίκους: δεν επιβάλλονται πρόστιμα για εκπρόθεσμη υποβολή δηλώσεων, ενώ η ρύθμιση καλύπτει και τις δηλώσεις γονέων που περιλαμβάνουν εισοδήματα ανήλικων τέκνων.

Η ρύθμιση ισχύει και αναδρομικά για παλαιότερες χρήσεις. Επιπλέον, αν έχει γίνει έναρξη δραστηριότητας ανηλίκου χωρίς πραγματικά έσοδα, δεν επιβάλλεται τέλος επιτηδεύματος. Ειδικά δε για τα έτη 2023 και 2024 προβλέπεται η δυνατότητα εφαρμογής της διάταξης για την αμφισβήτηση του τεκμαρτού εισοδήματος.

Κρυπτονομίσματα

Για τα κρυπτονομίσματα, θεσπίζεται υποχρεωτική αυτόματη ανταλλαγή πληροφοριών από παρόχους υπηρεσιών κρυπτοστοιχείων (πλατφόρμες και μεσολαβητές συναλλαγών). Παράλληλα προστίθενται και κανόνες για την κοινοποίηση ΑΦΜ και για τις δηλώσεις πληροφοριών συμπληρωματικού φόρου πολυεθνικών ομίλων.

Πρακτικά, δημιουργείται ένα νέο πλαίσιο παρακολούθησης και διαβίβασης πληροφοριών για συναλλαγές σε κρυπτοστοιχεία, με στόχο να καταστεί δυσκολότερη η απόκρυψη εισοδημάτων ή περιουσιακών στοιχείων μέσω τέτοιων μέσων. Με τη νέα ρύθμιση, οι σχετικές πληροφορίες θα συλλέγονται και θα διαβιβάζονται συστηματικά, κατά το πρότυπο που ήδη εφαρμόζεται σε άλλους χρηματοοικονομικούς λογαριασμούς. Παράλληλα, προβλέπεται η δημιουργία κεντρικού ευρετηρίου πληροφοριών κρυπτοστοιχείων.

Προβλέπονται επίσης πρόστιμα για τους Δηλούντες Παρόχους Υπηρεσιών Κρυπτοστοιχείων:

• 100 ευρώ για εκπρόθεσμη υποβολή πληροφοριών για κάθε Δηλωτέα Συναλλαγή.
• 300 ευρώ για παράλειψη υποβολής ή για υποβολή ελλιπών ή ανακριβών πληροφοριών, ανά Δηλωτέα Συναλλαγή.
• 1.000 ευρώ για μη ανταπόκριση σε αίτημα της Φορολογικής Διοίκησης για παροχή, συμπλήρωση ή διόρθωση πληροφοριών/στοιχείων εντός προθεσμίας, ανά Δηλωτέα Συναλλαγή.
• 2.500 ευρώ για μη συνεργασία κατά τον έλεγχο ή όταν διαπιστώνεται μη συμμόρφωση με τους κανόνες υποβολής στοιχείων και δέουσας επιμέλειας.
• 5.000 ευρώ για μη συμμόρφωση με τις υποχρεώσεις υποβολής πληροφοριών σχετικά με κάθε Δηλωτέα Συναλλαγή, μετά από έλεγχο και εντός της σχετικής προθεσμίας.

Το συνολικό ποσό προστίμων ανά έλεγχο δεν μπορεί να ξεπερνά τις 500.000 ευρώ, ενώ ειδικά για τις παραβάσεις της εκπρόθεσμης υποβολής το ανώτατο όριο είναι 10.000 ευρώ ανά έτος αναφοράς. Σε περίπτωση υποτροπής, τα πρόστιμα επιβάλλονται στο διπλάσιο, και σε νέα υποτροπή στο τετραπλάσιο του αρχικού προστίμου.

Με άλλες διατάξεις του νομοσχεδίου:

• Επιχειρήσεις και φυσικά πρόσωπα θα μπορούν, κατόπιν αίτησης και παράβολου, να ζητούν εκ των προτέρων δεσμευτική ερμηνεία της φορολογικής ή τελωνειακής νομοθεσίας για μελλοντικές επενδύσεις, ώστε να έχουν μεγαλύτερη ασφάλεια και να αποφεύγουν αμφισβητήσεις ή πρόστιμα. Πρόκειται για ρύθμιση με ιδιαίτερη πρακτική σημασία, κυρίως για πιο σύνθετες φορολογικές υποθέσεις.

Η απάντηση εκδίδεται εντός 150 ημερών και δεσμεύει τη διοίκηση. Το παράβολο κυμαίνεται από 15.000 έως 50.000 ευρώ.

Συμπληρωματικός φόρος

Συμπληρωματικός φόρος (Pillar 2): Ο συμπληρωματικός φόρος δεν εκπίπτει ως επιχειρηματική δαπάνη. Η ρύθμιση αφορά κυρίως μεγάλους ομίλους και συνδέεται με την ελάχιστη παγκόσμια φορολόγηση 15%.

Το ΜΙΔΑ

Το Μητρώο Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων (ΜΙΔΑ) θα αποτελεί από το 2027 πηγή πληροφόρησης για την πιστοποίηση της κύριας κατοικίας, ιδίως για ακίνητα σε μικρούς οικισμούς, στο πλαίσιο της απαλλαγής από τον ΕΝΦΙΑ.

Πρόκειται για ουσιώδη μεταβολή καθώς μέχρι σήμερα το στοιχείο της κύριας κατοικίας προκύπτει βασικά από τη δήλωση φορολογίας εισοδήματος. Μέχρι την παραγωγική λειτουργία του ΜΙΔΑ, η κύρια κατοικία θα εξακολουθεί να αποδεικνύεται από τη δήλωση φορολογίας εισοδήματος του προηγούμενου φορολογικού έτους.

Σημειώνεται ότι η απαλλαγή αφορά κατοικίες σε οικισμούς έως 1.500 κατοίκους, με ειδική πρόβλεψη για ορισμένες παραμεθόριες περιοχές όπου το όριο ανεβαίνει στους 1.700 κατοίκους, και με ανώτατη αξία κατοικίας 400.000 ευρώ.

Συναλλαγές άνω των 500 ευρώ

Για πληρωμές άνω των 500 ευρώ, αλλάζει ο τρόπος υπολογισμού του ορίου καθώς πλέον λαμβάνεται υπόψη η συνολική αξία της συναλλαγής και όχι τα επιμέρους παραστατικά. Για συναλλαγές από 500 ευρώ και άνω απαιτείται ηλεκτρονική πληρωμή. Σε περίπτωση παράβασης, το πρόστιμο ισούται με το διπλάσιο του ποσού που καταβλήθηκε σε μετρητά.

Λαϊκές αγορές

Οι πωλητές σε λαϊκές αγορές θα έχουν δύο βασικές ελαφρύνσεις στο τεκμαρτό ελάχιστο εισόδημα:

• Δεν εφαρμόζεται σε βάρος τους η προσαύξηση 5% που επιβαρύνει άλλους επαγγελματίες όταν ο τζίρος τους ξεπερνά τον μέσο ετήσιο κύκλο εργασιών του αντίστοιχου ΚΑΔ. Δηλαδή, για τους κατόχους άδειας επαγγελματία πωλητή σε λαϊκή αγορά, το ελάχιστο εισόδημα δεν αυξάνεται λόγω σύγκρισης με τον μέσο τζίρο του κλάδου.
• Το ποσό που προκύπτει από το άρθρο 28Α μειώνεται κατά 30%. Άρα, ακόμα και το ήδη υπολογισμένο ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα περιορίζεται περαιτέρω.

Επιπλέον, παρέχεται η δυνατότητα αμφισβήτησης τεκμαρτού εισοδήματος για ανηλίκους.

«Κόκκινα» δάνεια

Ιδρύεται Ηλεκτρονική Πλατφόρμα Συναλλαγών Μη Εξυπηρετούμενων Δανείων υπό τη Γενική Γραμματεία Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους που έχει ως αποστολή την καταγραφή τόσο ολοκληρωμένων όσο και μελλοντικών συναλλαγών σε χαρτοφυλάκια μη εξυπηρετούμενων δανείων. Σκοπός της είναι η παροχή συγκρίσιμων πληροφοριών, η διαλειτουργικότητα με άλλα συστήματα και γενικότερα η καλύτερη λειτουργία της αγοράς.