• Dyrekcja Generalna ds. Zdrowia i Bezpieczeństwa Żywności (DG SANTE) opublikowała dwa raporty z audytów w Brazylii dotyczących wołowiny oraz zakazu stosowania wybranych środków przeciwdrobnoustrojowych przy eksporcie do UE
• Audyt wołowiny ocenił system kontroli jako dobrze zaprojektowany i zgodny z wymogami UE, wskazując głównie drobne uchybienia oraz jedno zalecenie dot. kwasu mlekowego
• Kontrola brojlerów, miodu i produktów pszczelarskich potwierdziła skuteczność brazylijnego systemu nadzoru nad antybiotykami, dlatego w raporcie nie wydano zaleceń

W ostatnich dniach września bieżącego roku Dyrekcja Generalna ds. Zdrowia i Bezpieczeństwa Żywności Komisji Europejskiej (DG SANTE) opublikowała dwa raporty:

• jeden dotyczy wyników audytu w zakresie oceny systemu kontroli regulującego produkcję wołowiny z przeznaczeniem na eksport do Unii Europejskiej (UE),
• a drugi oceny przestrzegania zakazu używania niektórych środków przeciwdrobnoustrojowych u zwierząt i produktów zwierzęcych z przeznaczeniem na eksport do Unii Europejskiej.

Obie kontrole były przeprowadzone w trudnym okresie, bo w momencie wejścia życie tymczasowego stosowania umowy handlowej z blokiem krajów Mercosur. Unijni producenci rolni, w tym hodowcy bydła i drobiu, każdy w swoim zakresie zgłosili do Komisji Europejskiej (KE) wiele uwag i zastrzeżeń w zakresie bezpieczeństwa na etapie produkcji u brazylijskich rolników i przetwórców. Tymczasem wyniki kontroli audytorów w zakresie ustaleń różnią się od tego, co było podnoszone w formie zarzutów przez unijnych, w tym polskich, rolników.

Audyt brazylijskiej wołowiny przeprowadzono w dniach od 27 kwietnia do 20 maja 2026 roku. Miał on na celu ocenę czy brazylijskie kontrole urzędowe, dotyczące aspektów zdrowia publicznego i systemów certyfikacji produkcji mięsa wołowego przeznaczonego na rynek Unii Europejskiej, spełniają standardy i przepisy UE oraz czy ta jakość i pewność jest właściwie odzwierciedlona w dokumentacji urzędowej. Inaczej pisząc, czy brazylijska wołowina jest bezpieczna, a co powinno być potwierdzone dokumentami, w tym stosownymi certyfikatami.

Kontrola inspektorów DG SANTE była systemowa i objęła administrację rządową różnego szczebla w zakresie rolnictwa i weterynarii (13 organów) oraz jednostki certyfikujące (2 podmioty). Poddano również kontroli 7 rzeźni, 7 zakładów rozbioru, 7 chłodni składowych. Raport zawiera dokładny opis co, gdzie i jak zostało skontrolowane.

Ogólna ocena – jak można przeczytać w raporcie – jest dobra. Przeprowadzona kontrola wykazała, że cały system brazylijskiej kontroli jest odpowiednio zaprojektowany, wspierany udokumentowanymi procedurami i systemami informatycznymi oraz wdrożonymi mechanizmami nadzoru, co jak zaznaczono „daje satysfakcjonujące gwarancje, że ten towar jest produkowany zgodnie z wymogami UE”. Podkreślono, że kontrole urzędowe w brazylijskich zakładach wołowych przeprowadzane są zgodnie ze sztuką, co daje potwierdzenie wiarygodności poświadczeń zdrowia publicznego w odpowiednich urzędowych certyfikatach Unii Europejskiej.

Wykryte błędy, nazwane w raporcie jako niedociągnięcia, dotyczyły mechanizmu kontroli mającego na celu sprawdzenie, czy podmioty prowadzące działalność w sektorze spożywczym (zakłady mięsne wołowe), stosujące kwas mlekowy w celu ograniczenia mikrobiologicznego zanieczyszczenia powierzchniowego tusz wołowych, przestrzegają unijnych wymogów, regulujących jego stosowania.

Stwierdzono również szereg drobnych błędów, jak np. używano przyborów do pisania na etykietach, których atrament ulegał, nawet po czasie wskutek ich dotknięcia zamazaniu, co powodowało, że zapisy na nich stawały się nieczytelne. Inny przykład dotyczył sfery warunków sanitarnych i praktyk higienicznych. Ogólnie w wizytowanych zakładach stwierdzono, że zasadniczo, w tym obszarze, spełniały one wymogi unijnego prawa. Pewne nieprawidłowości zauważone zostały w zakresie utrzymania w czystości pomieszczeń. W raporcie wskazano w szczególności sufity i podłogi, głównie w przestrzeniach wysyłkowych i chłodniczych, które w ocenie unijnych audytorów nie były utrzymywane w dobrym stanie, a ich powierzchnie nie były łatwe do czyszczenia i dezynfekcji.

Raport zawiera tylko jedno zalecenie i dotyczy ono sposobu używania kwasu mlekowego, tak jak tego wymagają przepisy UE. Otóż zakłady mięsne wołowe powinny zapewnić, aby temperatura roztworu kwasu mlekowego podczas obróbki była stale monitorowana za pomocą odpowiednich urządzeń pomiarowych oraz powinno to być dokumentowane i rejestrowane.

W przypadku mięsa drobiowego kontrola dotyczyła brojlerów i produktów z nich. Poza tym dokonano sprawdzenia również miodu i produktów pszczelarskich. Kontrola odbyła się w dniach od 24 sierpnia do 4 września 2026 roku.

Celem audytu była ocena obowiązującego w Brazylii systemu kontroli urzędowych pod kątem weryfikacji zapewnienia, że w przypadku zwierząt i produktów pochodzenia zwierzęcego eksportowanych do Unii Europejskiej obowiązuje zakaz stosowania leków przeciwdrobnoustrojowych w celu stymulacji wzrostu lub w celu zwiększenia plonów oraz obowiązuje zakaz stosowania środków przeciwdrobnoustrojowych przeznaczonych do leczenia niektórych zakażeń u ludzi – w obu przypadkach przez całe życie drobiu i pszczół zwierząt, a od których pozyskuje się produkty.

W raporcie podkreślono, że przedmiotem analizy były kontrole stosowane na wszystkich istotnych etapach obu łańcuchów dostaw, w tym u producentów pasz, w wylęgarniach, w gospodarstwach tuczu, w pasiekach, w zatwierdzonych zakładach oraz w dystrybucji weterynaryjnych produktów leczniczych. Kontrolą nie były objęte laboratoria.

Ustalenia ekspertów DG SANTE, w omawianym zakresie, dały ogólną ocenę pozytywną. Z raportu wynika, że ramy prawne, procedury, szkolenia dla inspektorów krajowych oraz kontrole urzędowe obowiązujące w Brazylii są w stanie zapewnić gwarancje wymagane przez unijne prawo, zarówno dla produkcji brojlerów i produktów z nich jak i produkcji miodu i produktów pszczelarskich. W przypadku drobiu podkreślono, że dla produkcji z przeznaczeniem na rynek Unii Europejskiej zdolność produkcyjna opiera się na wydzieleniu linii produkcyjnej przeznaczonej na unijny rynek.

Pozytywnie został oceniony system kontroli urzędowej niestosowania niektórych środków przeciwdrobnoustrojowych w obu badanych segmentach produktów.

Zebrane dowody przez audytorów DG SANTE pozwoliły na przyjęcie wniosku, że system kontroli urzędowej w Brazylii, w tym obszarze, zapewnia solidną podstawę umożliwiającą brazylijskiemu, właściwemu organowi wiarygodne poświadczanie zgodności z odpowiednimi oświadczeniami, dotyczącymi ograniczeń w stosowaniu niektórych środków przeciwdrobnoustrojowych w świadectwach zdrowia UE na eksport do Unii odpowiednio dla mięsa drobiowego i miodu. W efekcie w związku z takim stanem rzeczy w raporcie nie zlecono żadnych zaleceń.